top-logo
Audio & video met degelijk advies!
  • phone
  • message
  • marker

Martin Logan

Martin Logan, luidsprekers maar toch anders .. het verhaal van een elektrostaat

Bij het begrip ‘luidspreker’ is er meestal sprake van een ‘rechthoekige kast‘ achtige constructie met conussen die bewegen tijdens het afspelen van geluid, daardoor is dan ook de elektrostaat een rare eend in de bijt ,want met zijn totaal onverwachte vorm, namelijk een slanke, ranke vrij hoge kader met daarin een doorzichtige folie,
amper beweging zichtbaar , klank die uit het’ niets ‘komt maakt het
een mysterieuze verschijning! Een en ander vergt wat uitleg ….
Misschien is het handig om eventjes historisch het ontwikkelen van luidsprekers onder de loep te
nemen ;
iets meer dan 100 jaar geleden was het begrip ; luidspreker ‘exotisch’ spul.
We spreken 1880 en Thomas Edison vind de eerste Fonograaf uit ,deze bestond uit een
hoorndiafragma die door een naald geëxciteerd werd en zo geluid weergaf ,
Een klein 10 jaren later in 1898 ontwerpt Sir Oliver Lodge een conus luidspreker ,die hij “telefoon”
noemt ..
Dit ontwerp komt vrij dicht in constructie uit op hetgeen wij vandaag onder luidspreker conus
begrijpen ,doch Lodge had geen enkele intentie om er muziek mee te reproduceren , want in 1898
bestond er geen enkele manier om een elektrisch signaal te versterken!,dus had zijn conus in
essentie geen meerwaarde over de akoestische hoorns van Edison .
Tot in 1906 Dr Lee DeForrest de triode buis uitvond was er geen manier om een elektrisch signaal
te versterken,en raar maar waar het was nog zo’n 20 jaar voor deze applicatie toegepast zou
worden !
In 1921 werd de elektrische gesneden fonograaf realiteit , dit was verreweg de superieure
manier en versloeg de mechanisch gesneden plaat met zijn bijna 30 db dynamisch
bereik..waardoor het meteen overduidelijk werd dat de akoestische hoorn weergever helemaal te
kort kwam in zijn capaciteit om voldoende detail weer te geven !
Dus een nieuwe Luidspreker moest ontwikkeld worden …
Bell Telephone Laboratories besliste om een compleet systeem te ontwikkelen die op elektronische
manier voordeel zou halen uit het nieuwe medium! Een enorm ambitieus project , waarbij
er twee jonge ingenieurs de heren C.W. Rice en E.W. Kellogg uitverkoren werden om dit tot een
succesvol einde te brengen
Daarvoor werd hun een heel hoogwaardig uitgerust ontwikkelings labo ter beschikking gesteld ,met
onder andere een versterker met een (destijds) ongehoorde kracht van 200 Watt + een grote
selectie van elektrisch gesneden fonoplaten ,en een varieté van allerhand prototype luidsprekers
die Bell Lab’s aangeschaft had over een tijdspan van een tiental jaren,
waaronder oa Lodge’s conus ,een luidspreker met gecompresseerde lucht , een corona (plasma)
model en een elektrostatisch model .
Vrij snel kwamen Rice en Kellogg tot de conclusie dat de keuze tussen de conus en de
elektrostaat zou zijn, met als inzet dat de winnaar voor generaties dé luidspreker zou zijn en de
andere de ‘exoot ‘…! (konden ze toen natuurlijk niet weten !)
`
De Elektrostaat van Bell Labs was gewoon een massieve verschijning , groot als een deur was
deze bipolaire luidspreker , met een diafragma gemaakt van ingewanden van varkens (deze
begonnen trouwens te rotten !)afgedekt met een fijne goud blad om als conducteur voor het audio
signaal te dienen .
Rice en Kellogg die er mee experimenteerden waren danig onder de indruk van de realistische
klank die ze eruit kregen , nog nooit hadden ze zo een afbeelding van klank gehoord ,
echte muziek niet het gejank dat uit de typische hoorngrammofoon kwam ,
de conclusie lag voor de hand ,er was een nieuw tijdperk aangebroken !
de akoestische gramofoon was voor altijd “History”…!
Vol met enthousiasme staken ze behoorlijk wat tijd in het verder ontwikkelen van de
elektrostatische optie , doch stootten vrij snel op een probleem die een huidige ontwikkelaar
van elektrostaten ook waarneemt , planar luidsprekers hebben een heel groot oppervlak nodig om
ook lage frequenties te reproduceren ..
Omdat ze bij Bell Labs vonden dat grote luisprekers onaanvaardbaar zijn ,is hun werk op
dat niveau op een zijspoor beland , en voor de komende 30 jaar “geshelved” (op de plank gelegd)
Tijdens de grote depressie in de jaren dertig ,stierf hifi bijna ..de mensen bleven trouw aan
hun “victrola’s” ,de nieuwe elektrisch versterkte luidsprekers kwamen niet tot
acceptatie door het grote publiek ,en tot voor de tweede wereldoorlog kwam er bitter weinig
vooruitgang in consumenten audio , pas na de oorlog in de einde jaren 40 herrees de vraag en
kwam de interesse in audio produkten terug sterk op
en zodra de conus luidspreker zich had gevestigd ,werd er over alternatieven gespeculeerd.
1947 ,Arthur Jantzen een ingenieur bij de Amerikaanse marine raakte betrokken in opdracht van
de “Navy” om een accurater instrument te ontwikkelen die ervoor moest dienen om
microfoons te testen , vereiste waarbij accuratesse primeerde en Janszen vond dat de conus
luidspreker van die tijd veel te incorrect waren in zowel phase als amplitude,en de
elektrostaat veel lineairer was ,dus bouwde hij een model met een dunne plastiek diafragma
behandeld met een conductieve coating , waarbij hij zijn thesis waarmaakte .
Janszen was zo enthousiast met de resultaten dat hij in zijn vrije tijd verder diepgaand onderzoek
verrichte in het fenomeen elektrostatische luidsprekers
In 1952 had hij een elektrostatische tweeter klaar voor commercieel gebruik .
Deze nieuwe tweeter werd een sensatie in de Amerikaanse audio wereld .. doch daar deze
enkel het hoogfrequent bereik dekte werd hij heel veel gebruikt in conjunctie met woofers
voornamelijk die van Acoustic Research, een combinatie die door de toenmalige audio
afficionado’s heel geliefd was.
Hoe goed dan ook werden deze systemen heel snel voorbij gestreefd door een ander
elektrostatische luidspreker ontwerp nl die van Peter Walker
In 1955 publiceerde Peter Walker 3 artikelen in ‘Wireless World ‘een Brits Electro magazine
met de voordelen van het elektrostatisch ontwerp.
In 1956 zette Walker daad bij zijn woord en introduceerde een consumenten product de intussen
fameuze Quad ESL 57 ,deze stelde meteen de maatstaf van performantie toen in de audiowereld
en is die nu nog door velen !
Doch ,in dagelijks gebruik waren er toch enige problemen , het speelde niet luid , relatief zwakke
laagfrequent en een moeilijke impedantie waar sommige versterkers het vrij lastig mee hadden
ook de dispersie graad was heel directioneel en maximum ‘power handling’ was maar 70watt..
Jantzen kwam in begin jaren 60 samen met Luidspreker fabrikant KLH met de KLH 9 in de
tegenaanval , gezien het grote formaat van de 9 had hij de limitaties van de ESL’s niet
er was dus een rivaliteit ontstaan
Jantzen bleef verder ontwikkelen , waaronder de Koss model 1 , de Acoustech , daarna kwamen er
nog verschillende fabrikanten ,nadat Jantzen corporation verkocht werd , waaronder Acoustat,
Audiostatic , Stax om maar sommigen te noemen
Gayle* ‘Martin’ Sanders ontmoet Ron ’Logan’ Sutherland einde jaren 70 .. beiden gepassioneerd
door elektrostaten ,
Sanders was eigenaar van een Audiozaak in Lawrence,Kansas en Sutherland ingenieur
elektronica , bedenken samen een eerste prototype , die echter problemen had bij luid niveau ..
In 1982 nadat er onderzoek is gedaan met oa mater ialen ui t de ruimtevaar t
technologie ,presenteren ze hun eerste prototype de ’Monolith‘ die op de CES met enorm
enthousiasme onthaald word , geloofd om zijn ongekende prestaties , waarbij het door Sanders
curvilineair ‘CLS’ design ook voor een brede dispersie zorgt brengt dit initieel success het intussen
wereldwijd gekend merk “Martin Logan “op een traject die nu na zoveel jaren nog steeds menig
audiofiel hartje sneller doet kloppen !
A legendary brand is born ! De legende is ontstaan!!